terça-feira, 14 de agosto de 2018

ESPERANTO NA FUNDAÇÃO JOSÉ SARAMAGO


Fotos PSV - 2018

A Casa dos Bicos, na Rua dos Bacalhoeiros, em Lisboa, foi construída no início do século 16. Abriga hoje uma exposição de arqueologia e a Fundação José Saramago. Ali se documenta a obra do grande escritor, único representante da língua portuguesa entre os ganhadores do Prêmio Nobel. Visita obrigatória para quem chega à bela cidade.
São documentos, vídeos, fotografias e livros, muitos livros. No segundo andar, por exemplo, estão à mostra as traduções de livros do homem para enorme quantidade de idiomas. Prova indiscutível da universalidade da sua literatura, do seu humanismo.
Pois bem. Verifiquei que não havia naquela série de livros um único exemplar em Esperanto. No entanto, a editora Fonto, em Chapecó, Santa Catarina, Brasil, publicou O Conto da Ilha Desconhecida, traduzido para o Esperanto, em 2006. Faltava doar à fundação o devido exemplar.
Não falta mais. Três dias depois de encerrado o 103º Congresso Universal de Esperanto, realizado em Lisboa, de 28 de julho a 4 de agosto de 2018, compareci à Casa dos Bicos e passei às mãos da simpaticíssima D. Ana os referidos exemplares. Ela, um tanto surpresa, me pôs ao telefone para falar com Pilar Del Rio, viúva de Saramago. Agradecemos muito, mutuamente.
Agora, a nossa Língua Internacional tem assento naquela nobre instituição.
Confesso que fiquei comovido.


ESPERANTO EN LA FONDAĵO JOSÉ SARAMAGO

“Casa dos Bicos” (Domo de Pintoj), ĉe Strato Bacalhoeiros (Moruo-Vendistoj), en Lisbono, estis konstruita en la komenco de la 16-a jarcento. Nuntempe ĝi enhavas ekspozicion pri arkeologio kaj la Fondaĵon José Saramago. Tie troviĝas dokumentoj pri la verkaro de tiu granda aŭtoro, sola reprezentanto de la portugala lingvo inter la gajnintoj de la Nobel-Premio. Jen nepra vizito por ĉiu  alveninto en la bela urbo.
Tie sidas dokumentoj, filmoj, fotoj kaj libroj, multaj libroj. En la dua etaĝo, ekzemple, montriĝas tradukoj de libroj de la verkisto al grandega kvanto da lingvoj. Kio estas pruvo pri la universaleco de lia literaturo, de lia humanismo. 
Nu, mi konstatis, ke ne troviĝas en tiu serio da libroj eĉ unu sola ekzemplero en Esperanto. Tamen, eldonejo Fonto, en Chapecó, ŝtato Santa Catarina, Brazilo, publikigis la Rakonton pri Nekonata Insulo, en Esperanta traduko, en la jaro 2006. Mankis transdoni al la fondaĵo la koncernan ekzempleron.
Tio jam ne mankas, nun. Tri tagojn post la fino de la 103-a Universala Kongreso de Esperanto, okazinta en Lisbono, inter la 28-a de julio kaj la 4-a de aŭgusto 2018, mi vizitis la Domon de Pintoj kaj transdonis al la tre simpatia S-ino Ana la menciitajn ekzemplerojn. Iom surprizita, ŝi vokis Pilar Del Rio, vidvinon de Saramago, kaj ni telefone interparolis.
Ni reciproke multe dankis.
Nun, nia Internacia Lingvo digne sidas en tiu nobla institucio.
Mi konfesas, ke mi emociiĝis.

domingo, 12 de agosto de 2018

OVO DE COLOMBO

PSV-2018

Durante um mês inteiro, tentei transferir as fotografias de minha Canon para a memória do computador. Podem rir de mim, mas foi um mês inteiro de sofrimento e desafio à paciência. Desisti. Procurei uma oficina de computadores e entreguei àqueles jovens geniais a ridícula tarefa. Notei nos lábios deles um leve sorriso de mofa:
- Coitado do tiozinho!...
Para minha surpresa, não deu certo. Eles tentaram as mais elaboradas manobras, baixaram os mais complicados aplicativos, realizaram as mais criativas acrobacias informáticas - e as fotos caprichosamente se recusavam pular de uma máquina para a outra. Tentaram por duas horas - que, na minha cronologia de ignorante informático, equivaliam ao mês que eu perdera, tentando. Foi a minha vez de desenhar nos lábios o leve sorriso de mofa, inocente vingança que eles sequer perceberam.
Até que chegou o chefe da oficina, a ver por que motivo estavam paradas todas as outras atividades e encomendas. Explicaram-lhe o problema e ele, sem sorriso algum, deu três clicadas em algum lugar e lá se foram as fotos todas, devidamente transferidas à sua nova residência. Depois fechou a cara e ordenou:
- Agora vamos voltar ao trabalho?
Peguei minhas coisas para sair. Antes, comentei com os rapazes, ainda constrangidos com o vexame:
- Verdadeiro ovo de Colombo!
Todos me olharam, entre espantados e irritados.
- Ovo de quê, tio?!
- Deixa quieto.
E saí depressinha.

OVO DE KOLUMBO

Dum unu tuta monato mi klopodis transmeti la fotojn de mia Canon en la memoron de la komputilo. Vi rajtas ridi pri mi, sed tio estis tuta monato de suferado kaj defio al pacienco. Mi rezignis. Mi serĉis komputilriparejon kaj transdonis al tiuj geniaj junuloj la ridindan taskon. Mi perceptis sur iliaj lipoj diskretan mokrideton:
- Kompatinda onĉjo!...
Por mia surprizo, la afero ne prosperis. Ili faris plej ellaboritajn manovrojn, enŝutis plej komplikajn aplikaĵojn, plenumis plej kreopovajn informadikajn akrobataĵojn - kaj la fotoj kaprice rifuzadis transsalti el unu maŝino al la alia. Ili penadis dum du horoj - kio, laŭ mia kronologio de analfabeto informadika, ekvivalentis al tiu monato, kiun mi perdis, dum mia klopodado. Tiam, estis mia vico montri per la lipoj diskretan mokrideton, naivan venĝon, kiun ili tute ne perceptis.
Kaj alvenis la estro de la komputilriparejo, por vidi, kial haltis ĉiuj aliaj laboroj kaj mendoj. Oni montris al li la problemon kaj li, sen ia rideto, klakis ie trifoje kaj jen transiris ĉiuj fotoj al sia nova loĝejo. Poste li senpacience kuntiris la brovojn kaj ordonis:
- Nun, al la laboro!
Mi prenis miajn aĵojn por foriri. Antaŭ tio, mi komentis al la junuloj, kiuj ankoraŭ estis konsternitaj pro la fiasko:
- Vera ovo de Kolumbo!
Ĉiuj rigardis min, duone mire, duone kolere:
- Ovo de kio, onĉjo?!
- Forgesu.
Kaj mi rapide foriris.

LISBOA

Foto PSV - 08/2018



Desta serena cidade,
- Lisboa, que ri e chora,-
sente-se já a saudade,
antes mesmo de ir embora...

Na pedra do chão - desejo.
Na folha que cai - um sonho.
Lisboa é mais do que vejo,
é mais que um fado tristonho...



LISBONO

Ĉi tiu urbo serenas
- Lisbono ridas kaj ploras -
kaj resopiro alvenas
eĉ antaŭ ol oni foras...

Deziro - sur grunda ŝtono.
Sonĝo - falanta folio.
Pli ol videblas, Lisbono,
pli ol gitarnostalgio...

terça-feira, 17 de julho de 2018

DUAS TROVAS ARBÓREAS

Foto PSV - julho 2018

Que sonharia o imponente
pinheiro sobre o alto monte?
Sonharia certamente
que houvesse paz no horizonte.


Kion revas la impona,
alta pinarbo, sur monto?
Ke eblas mondo pli bona
kaj pli paca horizonto.




Foto PSV - julho 2018

A palmeira ambiciosa
até ao céu quer chegar.
Céu azul, paz cor-de-rosa,
alto demais pra sonhar.


Alta palmarbo aŭdaca
emas kreski ĝis ĉielo.
Sed ĉielo blua, paca,
estas tro aŭdaca celo.