sexta-feira, 23 de outubro de 2020

Valorização do professor, de novo!

PSV - out. 2020


O assunto não é novo, mas devemos insistir nele, pois parece que as autoridades fingem que não o veem.

O jornal Folha de S. Paulo acaba de publicar pesquisa internacional (Varkey Foundation) sobre educação. O enfoque foi o prestígio dos professores na sociedade, nos diversos países. Uma das conclusões é chocante: o Brasil é o país onde os professores têm menor prestígio. E a desvalorização dos professores é um dos fatores que mais prejudicam a eficiência da Educação, em qualquer país.

Meus pensamentos se dirigem imediatamente a algumas pessoas, por quem alimentei, por toda a vida, a maior estima, respeito e admiração. Foram vários dos meus professores, na escola pública e nas etapas seguintes.

Não se trata apenas de baixos salários. Comparados com outros tipos de profissionais, os brasileiros avaliam muito mal os professores. Expressaram, em relação a eles, falta de confiança, impressão de pouca dedicação e de falta de inteligência. Parece que isso é generalizado, na América Latina. Curiosamente, a população de Gana e Uganda estão entre os que mais reconhecem o trabalho de seus professores.

Há também o preconceito contra a mulher. Tanto em escolas públicas quanto nas privadas, o fato de serem muitas as professoras (principalmente na pré-escola) causa depreciação e menores salários.

Conversando com uma professora de pré-escola (aliás dedicada, eficiente e muito competente), ela me revelou um dado que não se encontra na pesquisa e é estarrecedor: homens têm dificuldade de encontrar trabalho como professores da pré-escola porque os pais sempre desconfiam que seus filhos vão ficar sob os cuidados de um gay.

É de desanimar!

 

 

PLIVALORIGO DE INSTRUISTOJ, DENOVE!

 

Ĉi tiu temo ne estas nova, sed ni devas insisti pri ĝi, ĉar certe aŭtoritatuloj ŝajnigas, ke ili ne vidas ĝin.

La ĵurnalo “Folha de S. Paulo” ĵus publikigis internacian esploron (Varkey Foundation) pri edukado. La celo estis la prestiĝo de instruistoj en la socio, en diversaj landoj. Unu el la konkludoj estas ŝoka: Brazilo estas tiu lando, kie instruistoj havas plej malmulte da prestiĝo. Kaj malvalorigo de instruistoj estas unu el la faktoroj, kiuj plej forte malhelpas la efikecon de Edukado, en iu ajn lando.

Miaj pensoj tuj direktiĝas al iuj homoj, pri kiuj mi nutris dum mia tuta vivo plej fortan estimon, respekton kaj admiron. Ĉi tiuj estis miaj instruistoj, en publika lernejo kaj en la sekvaj etapoj.

Ne temas nur pri malaltaj salajroj. Kompare kun aliaj profesiuloj, oni esprimis rilate al ili mankon de fido, kaj takson pri malmulta sindediĉo kaj inteligenteco. Ŝajne tio estas ĝenerala fenomeno, en Latinameriko. Kurioze, ke la popolo en Ganao kaj Ugando troviĝas inter tiuj, kiuj plej klare rekonas la laboron de siaj instruistoj.

Ekzistas ankaŭ antaŭjuĝo kontraŭ virinoj. Same en publikaj, kiel en privataj lernejoj, la fakto, ke estas multaj instruistinoj (precipe en lernejoj por etinfanoj) kaŭzas malvalorigon kaj malpli grandajn salajrojn.

Dum interparolo kun instruistino de etinfanoj (cetere tre sindediĉa, efika kaj kompetenta), ŝi sciigis min pri io, kio ne troviĝas en la menciita esploro, kaj estas terurega: al viroj estas malpli facile trovi laboron kiel instruistoj en lernejoj por etinfanoj, ĉar gepatroj ĉiam suspektemas, ke iliaj idoj restos sub la zorgoj de gejo.

Estas malĝojige!

 

segunda-feira, 12 de outubro de 2020

Aniversário

 

 

PSV - out. 2020


Não sou dado a visitas sociais, por pura rabugem, plantada ainda nos tempos de criança. Hoje vejo que perdi com isso algum aprendizado.

Pois recém fui visitar uma senhora que estava a cumprir seu centésimo primeiro ano de vida. Presa ao leito, vendo pouco, ouvindo mal, limitada à paisagem pobre e também centenária de um dormitório modesto. Pior: pensando, pensando...

Não escreveu livro, não deixou obra pública, nunca foi notícia, ninguém se lembra dela.  Casou, teve filhos, pagou suas contas. Manteve uma certa elegância de antanho: vestia linho bordado. Jamais ergueu a voz a alguém, não cometeu maledicências, não se tem informação de que tenha prejudicado um semelhante. Sofreu calada as naturais decepções da vida. Guardou nos olhos uma sombra de melancolia e na parede do quarto um perfil da Virgem Maria. 

Levei begônias vermelhas, e ela agradeceu, creio que sinceramente.

Trocamos algumas frases penosas, tentando desviar do assunto inevitável:

- Estou cansada de viver!...

Durante a curta conversa, consegui que ela sorrisse por duas vezes.

Pensando bem, acho que foi mérito das begônias.

 

 

NASKIĜDATO

 

Mi ne emas fari sociajn vizitojn, pro malsocietemo plantita jam en mia infanaĝo. Nuntempe mi vidas, ke per tio mi maltrafis kelkajn vivinstruojn.

Nu, mi antaŭ nelonge vizitis sinjorinon, kiu kompletigis sian cent-unuan vivojaron. Alkroĉita al lito, malmulte vidanta, malbone aŭdanta, limigita al la seninteresa kaj same centjara pejzaĝo de modesta dormoĉambro. Kaj plej malbone: ŝi pensas, pensadas...

Ŝi ne verkis libron, ŝi ne faris publikan konstruaĵon, ŝi neniam estis objekto de ies atento, neniu memoras pri ŝi. Ŝi edziniĝis, naskis idojn, pagis siajn ŝuldojn. Ŝi konservis ian elegantecon de antikva tempo: ŝi vestis sin per brodita linaĵo. Ŝi neniam laŭtigis sian voĉon al alia homo, ne kritikaĉis aliulojn, oni ne havas informon, ke ŝi iam malbonfaris al proksimulo. Ŝi silente suferis la naturajn elreviĝojn en la vivo. Ŝi konservis ian ombron de melankolio kaj sur la ĉambromuro pentraĵon de Virgulino Maria.

Mi kunportis ruĝajn begoniojn, kaj ŝi dankis, mi kredas ke sincere.

Ni interŝanĝis kelkajn penajn frazojn, klopodante deturniĝi de neevitebla temo:

- Mi estas laca de la vivo!...

Dum la nelonga konverso, mi sukcesis ridetigi ŝin dufoje.

Se mi trafe pensas, supozeble tio estis merito de la begonioj.

 

sábado, 10 de outubro de 2020

CAPITALISMO SELVAGEM

 

                                                                                            PSV - Out. 2020


Não entendo nada de economia, nem gosto muito do assunto. Talvez por conta de minha inata inaptidão para cálculos. Mas gosto ainda menos de certas notícias da área, que sempre me impressionam muito, pela carga de impacto social que contêm.

A última: os bilionários brasileiros tiveram sua fortuna aumentada em 39 %, durante a pandemia. Aparentemente, sem que tenham tido qualquer trabalho ou mérito para tanto, mas apenas pela lógica (ilógica?) do sistema. Enquanto isso, a miséria, evidentemente, aumentou: 40% das famílias brasileiras vivem em estado de “insegurança alimentar” - cínico eufemismo.

Para um ignorante como eu, assoma a imediata impressão de que se tirou recurso dos mais pobres para dar aos mais ricos. Posso imaginar que se trate de uma conclusão simplista e míope, mas é difícil evitar a indignação.

Será o que chamam os raivosos de “capitalismo selvagem”? Não havendo alternativa prática ao capitalismo, será possível um dia “civilizar” esse selvagem?

Bem, preciso terminar este texto atrapalhado: estão tocando a campainha. Deve ser algum mendigo, pedindo um troco.

 

 

SOVAĜA KAPITALISMO

 

        Mi estas nulo en ekonomiko, kaj al mi ne plaĉas tiu temo. Eble pro mia denaska malkapablo pri kalkuloj. Sed mi eĉ pli malŝatas iajn novaĵojn en tiu kampo, kiuj ĉiam tre impresas min, pro la ŝarĝo da socia skuo, kiun ili enhavas.

        Freŝa informo: brazilaj miliarduloj havis siajn riĉaĵojn pligrandigitaj je 39%, dum la pandemio. Ŝajne, tio okazis sen plia laboro aŭ merito  iliaflanke, sed nur pro la logiko (nelogiko?) de la sistemo. Dume, mizero evidente kreskis: 40% el la brazilaj familioj vivas en stato de “nutro-malsekureco” - cinika eŭfemismo.

        Al nesciulo kiel mi, ekestas tuja impreso, ke oni forprenis posedaĵojn de la plej malriĉaj por doni ilin al la plej riĉaj. Mi povas imagi, ke eble tio estas simpleca, miopa konkludo, sed estas malfacile eviti indigniĝon.

        Ĉu precize tion nomas la koleremuloj “sovaĝa kapitalismo”? Se ne ekzistas praktika alternativo al kapitalismo, ĉu eblos iam “civilizi” tian sovaĝulon?

        Nu, mi devas fini ĉi tiun fuŝan tekston: iu sonorigas ĉe mia dompordo. Certe iu almozulo, petonta monerojn.

segunda-feira, 5 de outubro de 2020

A cadelinha

 

Foto PSV - out 2020

 

 

Aos 16 anos de sua amorosa existência, a doce cadelinha encontra-se já quase totalmente surda e cega – sem possibilidade de correção cirúrgica. Tornou-se assim um pequeno drama vê-la percorrer a casa ao longo de três itinerários antigos e bem memorizados: até o jardim, onde encontra a brisa; até a cozinha, onde encontra água e comida; até o quarto, onde encontra a almofada macia, sobre a qual lhe resta passar a maior parte dos dias. São caminhos conhecidos. Cabe aos demais habitantes deixar livres esses percursos, sem cadeiras fora do lugar ou objetos estranhos a lhe barrar o caminho. Se não for assim, o delicado bichinho dá pequenas cabeçadas em corpos espúrios e estaca, magoada. Nesses casos, emite um gemido pungente, a pedir socorro.

A cadelinha mansa e amorosa agora apenas respira, come, bebe, excreta e percorre mínimos segmentos deste mundo. Em que pensará a pobrezinha, diante da névoa escura em que se transformou o mundo? Pensará na morte, que espreita?

A mim ela me comove. Talvez porque também a mim, aos poucos, me vão restando os caminhos conhecidos, o olhar em névoa, as pequenas cabeçadas.

 

 

LA HUNDINETO

 

Je sia 16-jara aĝo post amoplena vivo, la dolĉa hundineto troviĝas jam preskaŭ tute surda kaj blinda - sen ebleco de kirurgia solvo. Tiel, fariĝos eta dramo vidi ŝin trairi la domon laŭlonge de tri itineroj malnovaj kaj bone memorigitaj: ĝis la ĝardeno, kie ŝi trovas venteton; ĝis la kuirejo, kie ŝi trovas akvon kaj manĝaĵon; ĝis la dormoĉambro, kie ŝi trovas molan kusenon, sur kiu ŝi devas resti dum la plej granda parto de la tagoj. Ili estas konataj vojoj. Koncernas la ceterajn enloĝantojn lasi liberaj tiujn irejojn, sen seĝoj for de la kutimaj lokoj aŭ fremdaj objektoj barantaj al ŝi la vojon. Se ne estas tiel, la delikata besteto faras etajn kapfrapojn sur strangajn korpojn kaj ekhaltas, konsternita. En tiaj okazoj, ŝi eligas korŝiran ĝemon helpopetan.

La milda, amoplena hundineto nun apenaŭ spiras, manĝas, trinkas, ekskrecias kaj trairas minimumajn segmentojn sur ĉi tiu mondo. Pri kio pensas la kompatinda, antaŭ la malhela nebulo, en kiun transformiĝis la mondo? Ĉu ŝi pensas pri la morto, kiu kaŝrigardas?

Ŝi min kortuŝas. Eble pro tio, ke ankaŭ al mi, iom post iom, restadas konataj vojoj, nebula rigardo, etaj kapfrapoj.

sábado, 26 de setembro de 2020

Um momento de felicidade

 

 
Julia Sigmond (1929-2020)

 

A revista Kontakto, publicação cultural da Juventude Esperantista Mundial, convida seus leitores a enviar textos para uma nova seção: “Quando você foi mais feliz na vida?”. A ideia não é nova, mas trazida de volta muito a propósito. Rogener Pavinski, o redator da ótima  Kontakto, quer homenagear a escritora Julia Sigmond, que por sua vez foi redatora da revista Bazaro, editada na Romênia, entre 1997 e 2009, também em Esperanto. Na época, Julia Sigmond instituiu a seção “Quando você foi mais feliz na vida?”, com grande sucesso.

Julia faleceu aos 91 anos de idade, em março de 2020, de Covid-19, depois de uma vida de valiosas contribuições culturais ao Esperanto.

A pergunta é singela: quando você foi mais feliz? Note-se a poesia que ela esconde. Indaga-se  da “maior felicidade na vida”. Pede-se ao convidado a impossível tarefa de medir as felicidades de cada momento, a fim de destacar a maior. No entanto, trata-se de um sentimento imensurável. Não se trata de uma competição, em que um determinado episódio ganharia o ridículo pódio. Pede-se apenas que se relate um instante de verdadeira felicidade.

Fico pois tentado a enviar o meu relato. Pode ser sobre aquele dia em que um passarinho me saudou pessoalmente durante um passeio no quintal. Ou aqueloutro, quando de uma caminhada à beira-mar, em meio a respingos de sal, com gaivotas por sobre a cabeça. Talvez escolha o primeiro dia de aula do curso de Esperanto, que frequentei aos 12 anos de idade. Possivelmente o instante de beber um copo de água fresca, quando a sede era extrema. Ou quando vi Lisboa pela primeira vez. Ou, quando ouvi, ainda criança, pela primeira vez, a Alla Turca de Mozart.

São muitos momentos, e tomar consciência disso já faz bem.

Está decidido: vou enviar à Kontakto um pequeno relato sobre a manhã de hoje, quando deparei, lá fora, com o céu mais azul e fresco que pode haver, a me convocar para um passeio de bicicleta.

 

 

Momento de feliĉo

 

La revuo Kontakto, kultura publikaĵo de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo, invitis siajn legantojn sendi tekstojn al nova rubriko: “Kiam vi estis plej feliĉa en la vivo?” La ideo ne estas nova, sed realportita tute oportune.  Rogener Pavinski, la redaktoro de la bonega Kontakto, volas omaĝi la verkistinon Julia Sigmond, kiu siavice estis redaktoro de la revuo Bazaro, eldonita en Rumanujo inter la jaroj 1997 kaj 2009, ankaŭ en Esperanto. Tiutempe, Julia Sigmond starigis la rubrikon “Kiam vi estis plej feliĉa en la vivo?”, kun granda sukceso.

Julia forpasis je sia 91-a aĝojaro, en marto 2020, kaŭze de Kovim-19, post tuta vivo da valoraj kulturaj kontribuaĵoj al Esperanto.

La demando estas simpla: kiam vi estis plej feliĉa? Oni rimarku la poeziecon kaŝitan en ĝi. Oni demandas pri “la plej granda feliĉo en la vivo”. Oni petas de la invitito la neeblan taskon mezuri la feliĉojn de ĉiu momento, por elstarigi la plej grandan. Tamen, temas pri nemezurebla sento. Ne temas pri konkuro, en kiu unu determinita epizodo gajnus ridindan lokon sur la podio. Oni nur petas, ke oni rakontu pri momento de vera feliĉo.

 Mi do havas la tenton sendi mian rakonton. Povas esti pri tiu tago, kiam birdeto persone salutis min dum mia promeneto en la hejma korto. Aŭ tiu alia, kiam mi promenis marborde, meze de gutoj da sala akvo, kun mevoj super mia kapo. Eble mi elektos la unuan tagon de mia Esperanto-kurso, kiam mi estis 12-jaraĝa. Same pri la momento, kiam mi trinkis glason da freŝa akvo, kiam la soifo estis ekstrema. Aŭ kiam mi vidis Lisbonon je la unua fojo. Aŭ, kiam mi, ankoraŭ infano, aŭskultis unuafoje la Alla Turca, de Mozart.

Ili estas multaj momentoj, kaj ekkonscii pri tio jam estas tre komfortige.

Decidite: mi sendos al Kontakto etan rakonton pri la hodiaŭa mateno, kiam mi ekvidis, ekstere, la plej bluan kaj freŝan  ĉielon, min alvokantan al bicikla promeno.


quinta-feira, 10 de setembro de 2020

Sôfrego

 

                                                                                        PSV -  Itatiaia, 2016

 

 

Hoje é quinta, dia de ir ver os velhos do abrigo. Antes de tudo, fui preencher os papéis. Muitos papeis tediosos, receitas, atestados, pedidos de exames, resultados de exames. A enfermeira ia me passando as folhas, eu ia anotando. O pensamento esvoaçava, às vezes, por sobre a burocracia. Lá fora o céu era azul e quente. Enquanto anotava, percebia um zumbido no ar. Uma espécie de ladainha, um resmungo contínuo e monótono. Um choramingo.

- Me dá!... me dá, logo!... venha!... por que a demora?... venha cá!...

A voz era monocórdia e nasal, pouco intensa mas o bastante para atravessar a janela. Olhei. Era um velho, no pátio do abrigo, sentado numa cadeira de rodas, ao sol que às 10 da manhã já não vibrava muito amistoso.

- Me dá!... Vem cá!... Venha!....

- O que ele quer? – perguntei à enfermeira.

- Não liga, doutor, ele chama o dia inteiro.

E prosseguia a litania. Ergui-me da cadeira e fui ver. Era um velho cego, surdo, demente. Desligado do mundo, lamuriando insensatez e delírio, a conversar com figuras imaginárias de um passado ignoto. Não falava consigo mesmo, falava com seus fantasmas, desconexo.

Aproximei-me e toquei o ombro. Ele ergueu a cabeça querendo entender. Gritei junto ao ouvido:

- Que deseja?!

- Pode abrir esta garrafa? Eu não consigo.

Só então notei que ele segurava uma garrafa de plástico, cheia de água. Abri a garrafa, percebendo que o conteúdo, ao sol, estava morno. E devolvi. Ele bebeu, trêmulo, ávido, sôfrego, quase todo o líquido. Fechei de novo a garrafa, que ele manteve junto ao corpo. E murmurou:

- Ô água boa!...

 

 

 

SOIFO

 

Hodiaŭ estas ĵaŭdo, tago por viziti la maljunulojn en la azilo. Antaŭ ĉio, mi komencis skribi la paperojn. Multajn enuigajn paperojn, receptojn, atestilojn, rezultojn de laboratoriaj ekzamenoj, petojn de laboratoriaj ekzamenoj.  La flegistino donadis al mi la foliojn, mi notadis. Mia penso ekflugis, foje, super la burokrataĵo . Tie ekstere, la ĉielo estis blua kaj varma. Dum mi skribis, mi perceptis zumadon en la aero. Tio estis speco de litanio, ia kontinua murmurado monotona. Ia ploretado.

- Donu!... donu tuj!... venu ĉi tien!... kial vi prokrastas?... venu ĉi tien!...

La voĉo estis unutona kaj nazeca, malforta, sed sufiĉa por trairi la fenestron. Mi rigardis. Tio estis maljunulo, meze de la azila korto, sidanta sur rulseĝo, sub suno je la 10-a matene, jam ne tre amika suno.

- Donu!... venu!... venu ĉi tien!...

- Kion li volas? - mi demandis la flegistinon.

- Ne zorgu, doktoro, li vokas dum la tuta tago.

Kaj daŭris la litanio. Mi stariĝis kaj venis tien. Li estis blinda, surda, demenca maljunulo. For de la mondo, ploretanta sensence kaj delire, konversanta kun imagaj figuroj el nekonata pasinteco. Li ne parolis al si mem, sed al siaj fantomoj, miskonekta.

Mi alproksimiĝis kaj tuŝis lian ŝultron. Li levis la kapon, dezirante kompreni. Mi kriis apud lia orelo:

- Kion vi volas?!

- Ĉu vi bonvolus malfermi ĉi tiun botelon? Mi ne sukcesas.

Nur tiam mi rimarkis, ke li havas en la mano plastan botelon kun akvo. Mi malfermis la botelon, konstatante, ke la enhavo, sub la suno, estas varmeta. Kaj mi redonis ĝin. Li trinkis, tremante, avide, soifege, preskaŭ la tutan likvaĵon.  Mi refermis la botelon, kaj li ĝin konservis premita al sia korpo. Kaj li murmuris:

- Ho kia bongusta akvo!...

terça-feira, 8 de setembro de 2020

Concessão

 

                                                                                    PSV - Cabo Frio, 2018

 

    É quando eu penso o poema

    que o poema vai embora,

    e quando eu busco algum tema

    é que o tema fica fora.

 

    Não gosta de tema a poesia,

    mas de livre campo aberto,

    de sol, lua e ventania,

    a fugir de errado e certo.

 

    No máximo, ela concede,

    em noite de lua nova,

    se merece quem o pede,

    certo perfume na trova...

 

 

 

    Koncedo

 

    Se mi pripensas poemon,

    la poemo malaperas,

    kaj se mi priserĉas temon,

    ŝajnas, ke temoj malveras.

 

    Ne plaĉas al poezio

    temo, sed kampo, libero,

    vento, suno, luno, ĉio,

    kio vivas trans la vero.

 

    Tamen, foje, ĝi liveras,

    sub mistera luna lumo,

    se la poeto sinceras,

    iom da versa parfumo...

sexta-feira, 4 de setembro de 2020

MISTURA

 

PSV - Set. 2020
 
 

 

Carlos era mais sabido, mais esperto, matreiro. Naquele tempo, eu o respeitava muito. Embora fôssemos amigos, era mais respeito que estima. Ele tinha onze anos, eu nove. Ele me vencia em tudo: futebol, gude, pipa, bicicleta. (Eu nem tinha bicicleta, minha mãe tinha medo.) Eu só ganhava em leitura, eu já lia livro, ele só revistinha em quadrinhos. Mas isso não era jogo.  Por sinal que ele desenhava bem, fazia umas caricaturas engraçadas. Eu era uma negação em desenho. Às vezes ele aparecia com umas revistas de mulher pelada, sem a menor vergonha. Eu aproveitava para olhar.

Carlos não era de estudar. Eu não entendia aquilo, ele tão inteligente e mal tirava notas para passar de ano. Certa vez ele me ensinou como fazer cola para as provas. Ele escrevia o que não tinha aprendido sobre minúsculos pedacinhos de papel, enrolados em cilindros quase invisíveis. Achei bobagem. Era mais fácil estudar e aprender do que fazer aqueles ridículos rolinhos de papel.  Se bem me lembro, ele chegou a repetir um ano. Eu, nem pensar em repetir e ter que encarar meus pais, depois.

Jogávamos com frequência um certo jogo de tabuleiro, em que os contendores vão progredindo por casas numeradas, de acordo com números indicados pelos dados. No percurso, algumas casas dificultavam a progressão, outras premiavam o jogador com avanços decisivos. Carlos sempre vencia, numa habilidade que eu não conseguia entender: se a progressão, em última análise, era determinada pelos dados, como era possível que ele sempre ganhasse? A dúvida me mantinha no jogo, mesmo sendo sempre o perdedor, a ver se atinava com o segredo. Meu amigo, ao contrário, jogava e se divertia, risonho e atrevido.

Um dia, de repente, deixamos de ser amigos. Melhor dizendo, eu me afastei de Carlos.

Era uma manhã de domingo, fomos dar uma volta na praça. Rodamos por ali, e paramos para olhar a banca de jornal. O dono da banca costumava espalhar  prateleiras em volta, com revistas, livros, jornais. Os fregueses se postavam em pequenos grupos para ler as manchetes, folhear alguma revista. Alguns compravam, outros devolviam o exemplar à prateleira.

Carlos se enfiou no meio daqueles homens e me sussurrou:

- Quer ver uma coisa?

Fui com ele, curioso, a ver o que o menino inventava. Ele foi se aproximando de uma extremidade da banca, uma ponta de prateleira, pegou uma revista, fez que folheava, sempre olhando em torno. De repente, escondeu a revista embaixo da camisa. Acho que arregalei os olhos e quase estraguei a manobra. Em caso de flagrante, estando junto, eu seria acusado de participar. Saímos dali separados e nos reencontramos num canto afastado da praça.

Carlos ria e se vangloriava. Quis me mostrar a revista. Demonstrei indiferença, mudei de assunto, falei que precisava voltar para casa. Ele ficou folheando aquelas páginas perigosas, eu fui saindo, nem me despedi.

Nunca mais quis ser amigo de Carlos. Mistura de medo com inveja, hoje eu sei.

 

 

MIKSAĴO

 

Karlo estis pli inteligenta, pli lerta, ruza. Tiam, mi tre respektis lin. Kvankam ni estis amikoj, tio estis pli da respekto ol da estimo. Li estis dek-unu-jara, mi naŭjara. Li venkis min en ĉia ludo: futbalo, vitroglobetoj, kajto, biciklo. (Mi eĉ ne havis biciklon, mia patrino timis biciklon.) Mi nur venkis en legado, mi jam legis librojn, li nur bildhistoriajn revuojn. Sed tio ĉi ne estis ludo. Cetere, li bone povis desegni, li faris amuzajn karikaturojn. Mi estis nulo en desegnado.  De tempo al tempo li aperis kun revuoj montrantaj nudajn virinojn, tute senhonte. Mi kaptis la okazon por iom rigardi.

Karlo ne emis studi. Mi ne komprenis tion, li estis ja tre inteligenta, kaj apenaŭ atingis poentojn por progresi al la sekva studjaro. Unu fojon li instruis al mi kiel fari notojn por kaŝa konsultado dum la ekzamenoj. Li skribis tion, kion li ne lernis, sur etaj paperpecoj, kiujn li faldis en preskaŭ nevideblajn cilindrojn. Mi opiniis, ke tio estas stultaĵo. Estis pli facile studi kaj lerni ol konstrui tiujn ridindajn paperajn rulaĵetojn. Se mi bone memoras, li eĉ devis ripeti unu lernojaron.  Mi eĉ ne povus konjekti pri ripeto, ĉar kiel alfronti la gepatrojn, poste?

Ni ofte ludis ian tabulan ludon, laŭ kiu la konkurantoj antaŭeniras sur numeritaj sinsekvaj kvadratetoj, laŭ indikoj de ĵetkuboj. Dum la irado, iuj kvadratoj malfaciligis la progresadon, aliaj premiis la ludanton per decidaj antaŭensaltoj. Karlo ĉiam venkis, per lerteco, kiun mi ne sukcesis kompreni: se la progresado fine estis determinita per la ĵetkuboj, kiel estis eble, ke li ĉiam venkis? Tiu dubo konservadis min en la ludo, malgraŭ ke mi estis la ĉiama venkito, ĉar mi klopodadis trovi la sekreton. Male, mia amiko ludis kaj amuziĝis, ride kaj aŭdace.

Unu tagon, subite, ni ne plu estis amikoj. Se paroli pli klare, mi disiĝis de Karlo. Tiu estis dimanĉo, matene, ni venis promeni en la placo. Ni iom vagis tie, kaj ni haltis por rigardi la ĵurnalbudon. La posedanto de la budo kutimis dismeti bretojn ĉirkaŭe, kun revuoj, libroj, ĵurnaloj. La klientoj staradis je negrandaj grupoj por legi la ĉefajn noticojn aŭ foliumi iun revuon. Kelkaj aĉetis, aliaj remetis la ekzempleron sur la breton.

Karlo enpuŝis sin inter tiuj viroj kaj murmuris al mi:

- Ĉu vi volas vidi ion?

Mi iris kun li, scivoleme, por vidi kion la knabo inventos. Li iom post iom alproksimiĝis al unu flanko de la budo, al ekstremaĵo de breto, prenis revuon kaj ŝajnigis foliumadon, ĉiam ĉirkaŭrigardante. Subite, li kaŝis la revuon sub sian ĉemizon. Mi pensas, ke mi malfermegis la okulojn, kaj preskaŭ fuŝis la tutan manovron. Se iu perceptus la ŝtelon, mi estus akuzita kiel kunkrimulo, ĉar mi estis kun li. Ni foriris je certa distanco unu de la alia, kaj ni rerenkontiĝis sur fora angulo de la placo.

Karlo ridis kaj sin gloris. Li emis montri al mi la revuon. Mi esprimis indiferenton, mi parolis pri aliaj aferoj, mi diris, ke mi devas reveni hejmen. Li tie restis, foliumante tiujn danĝerajn paĝojn, kaj mi foriris, sen adiaŭo.

Mi ne plu emis esti amiko de Karlo. Miksaĵo de timo kaj envio, nun mi scias.


terça-feira, 1 de setembro de 2020

ELEGIA

 

PSV - Set. 2020



Elegia

 

Cecília Meirelles

 

Neste mês, as cigarras cantam

e os trovões caminham por cima da terra,

agarrados ao sol.

Neste mês, ao cair da tarde, a chuva corre pelas montanhas,

e depois a noite é mais clara,

e o canto dos grilos faz palpitar o cheiro molhado do chão.

 

Mas tudo é inútil,

porque os teus ouvidos estão como conchas vazias,

e a tua narina imóvel

não recebe mais notícias

do mundo que circula no vento.

 

 

 

Elegio

 

Cecília Meirelles

 

Ĉi-monate, cikadoj kantas

kaj tondroj iras super la tero,

alkroĉitaj al suno.

Ĉi-monate, kiam la suno subiras, pluvo fluas sur montaroj,

kaj poste la nokto estas pli hela,

kaj la kanto de griloj tremigas la humidan odoron surgrunde.

 

Sed estas ĉio senutila,

ĉar viaj oreloj estas nun kvazaŭ malplenaj konkoj,

kaj via senmova nazo

jam ne ricevas informojn

pri la mondo, kiu rondiras en la vento.