domingo, 17 de outubro de 2021

dívida

 


PSV - 2018

 

devo alguma coisa a este vale

ele nada me cobra

o que torna ainda mais penosa a minha dívida

a montanha longe

os campos de sol 

o rio que sinua lento

alguma garça

uma velha árvore

poentes luxuosos

vale leito de lembranças

 

andei um pedaço de mundo

esquecido do uterino vale 

nascedouro da minha humanidade

aqui me pus de pé

aqui aprendi a ter medo

decifrar palavras

silêncios

gente

soslaios

cheiros

vagos gestos

 

hoje olho o vale como meu pai olhava

como era verde o meu vale (ele repetia)

vale que nada me cobra

em sua existência imponderável

a que sempre deverei 

a minha própria vagueza

 

 

 

 

ŝuldo

 

ion mi ŝuldas al ĉi tiu valo

ĝi nenion postulas de mi

kio faras eĉ pli pena mian ŝuldon

la fora montaro

la sunaj kampoj

la rivero malrapide sinuanta

ia ardeo

ia maljuna arbo

luksaj sunsubiroj

valo lito el rememoroj

 

mi trairis pecon de la mondo

forgesinte la uteran valon

naskejo de mia homeco

ĉi tie mi ekstaris

ĉi tie mi lernis timon

deĉifri vortojn

silentojn

homojn

oblikvojn

odorojn

svagajn gestojn

 

hodiaŭ mi rigardas la valon kiel ĝin rigardis mia patro

kiel verda estas mia valo (li ripetadis)

valo nenion postulanta de mi

en sia senpeza ekzistado

al kiu mi ĉiam ŝuldos

mian propran svagecon



quarta-feira, 29 de setembro de 2021

O pássaro, calmo, nada



PSV Ago 2021


O pássaro, calmo, nada

na água que, leve, tremula.

Meu olhar descansa, a cada

lembrança que em mim ondula...

 

La birdo naĝas trankvile

sur la lago. Akvo tremas.

Kaj rememoroj, flugile,

melankolie min premas...




PSV Ago 2021

Por sobre a rosa madura

surge o botão apressado.

Uma vida pouco dura:

quando se vê, é passado.

 

Super la rozo matura

jam kreskas vigla burĝono.

Nia vivo estas nura

efemera sekundono.


sexta-feira, 24 de setembro de 2021

mouco

 


PSV Ser 2021



mouco fruto pendente do flexível galho

em vão te agradecem as bocas pelo sumo 

 

mouco céu noturno a luzir prata

embalde te fitam deslumbrados os sombrios olhos

 

mouco rio que flui eternamente

pouco adianta molhar os pés cansados em teu úmido cristal

 

mouco pássaro que madruga à fresta da janela

inútil despertar contigo sem teu voo

 

mouco passo de um homem pela rua

debalde tentar seguir-te a órbita

 

mouco solitário solo de sopro

na música de um verso inesquecível

de nada vale falar-te

resta ouvir

 

 

 

surda

 

surda frukto pendanta de fleksebla branĉo

vane buŝoj dankas cin por suko

 

surda nokta ĉielo arĝente luma

senrezulte cin ravite rigardas ombraj okuloj

 

surda rivero eterne fluanta

nenion valoras malsekigi lacajn piedojn en cia humida kristalo

 

surda birdo kiu matenas ĉe breĉo de fenestro

senutile vekiĝi kun ci sen cia flugo

 

surda paŝo de homo surstrate

ne indas peni sekvi cian orbiton

 

surda soleca solo de blovinstrumento

en muziko de neforgesebla verso

ne eblas al ci paroli

sufiĉas aŭdi

sábado, 18 de setembro de 2021

Universal Conceição

 


 

Há livros que causam tal impacto, que o leitor sente necessidade de organizar seus pensamentos, finda a leitura. Para depois reler. “Olhos d’ Água” é assim; Conceição Evaristo não por acaso ascendeu ao degrau mais alto da literatura brasileira, com sua prosa impactante. Nos quinze contos da coletânea a autora desdenhou da escrita enfeitada e elegante. Tratou de tecê-la com o vigor e aspereza dos sofrimentos humanos: a dor do negro, do pobre, do marginalizado, do excluído, que no entanto nunca deixa de ser gente, com alma como toda gente. A quem só resta orfandade, bandidagem, transgressão, medo, violência, humilhação. E sobretudo com a dor das mães, a quem resta, ao cabo, acender velas junto aos defuntos filhos. Por vezes, chega a ser rude, como cabe:

 

“O que ele gostava mesmo era de ver o medo, o temor, o pavor nas feições e modos das pessoas. Quanto mais forte o sujeito, melhor. Adorava ver os chefões, os mandachuvas se cagando de medo, feito aquele deputado que ele assaltou um dia. Foi a maior comédia. Ficou na ronda perto da casa do homem. Quando ele chegou e saltou do carro, Davenga se aproximou.

— Pois é, doutor, a vida não tá fácil! Ainda bem que tem homem lá em cima como o senhor defendendo a gente, os pobres. — Era mentira.”

 

Conceição Evaristo provém de camada discriminada da sociedade brasileira. Através da escrita e do exercício de pensar, construiu para si um lugar de honra nessa mesma sociedade. Sofreu desprezos, até quando se candidatou à Academia Brasileira de Letras. Mas se orgulha, com comovente simplicidade, de abrir caminhos para uma “gente que quer mostrar seu valor”. 

Assisti a uma entrevista dela no programa “Roda Viva”, da TV Cultura. Fui correndo atrás de “Olhos d’ Água”, envergonhado de ter perdido tanto tempo. E preciso com urgência ler mais dessa extraordinária brasileira universal.

 

UNIVERSALA CONCEIÇÃO

 

Ekzistas libroj, kiuj kaŭzas tian skuon, ke la leganto eksentas la bezonon organizi siajn pensojn, post la legado. Kaj poste li relegos ĝin. “Akvaj Okuloj” estas tia libro; Conceição Evaristo ne hazarde grimpis al plej alta ŝtupo en la brazila literaturo, kun sia frapanta prozo. En la dek kvin rakontoj de la kolekto la aŭtorino spitis ornamitan kaj elegantan verkadon. Ŝi decidis teksi ĝin per vigleco kaj krudeco de la suferoj homaj: la doloro de negroj, de malriĉuloj, de marĝenuloj, de forlasitoj, kiuj tamen estas homoj, kun animo, kiel ĉiuj homoj. Al kiuj restas nur orfeco, banditeco, krimado, timo, perforto, humiliĝo. Kaj precipe la doloro de patrinoj, al kiuj fine koncernas nur bruligi kandelojn apud siaj mortintaj idoj. Foje, ŝi estas kruda, laŭnecese:

 

Kio plej plaĉis al li estis vidi la timon, la teruron, la hororon en la mienoj kaj gestoj de homoj. Ju pli forta la ulo, des pli bone. Li amegis vidi, kiam gravuloj, aŭtoritatuloj ekfekas pro timo, kiel okazis al tiu deputito, kiun li rabis, unu tagon. Tio estis vere komika. Li gvatis proksime al la domo de la homo. Kiam li alvenis kaj eliris el la aŭto, Davenga alproksimiĝis.

— Do, doktoro, la vivo ne estas facila! Feliĉe troviĝas homoj tie supre, kiel vi mem, kiuj defendas nin, la malriĉulojn. — Tio estis mensogo.”

 

Conceição Evaristo devenis de subpremata tavolo de la brazila socio. Per verkado kaj pensado ŝi konstruis al si honorlokon en ĉi tiu sama socio. Ŝi suferis spitadon, eĉ kiam ŝi kandidatiĝis al la Brazila Akademio de Beletro. Sed ŝi fieras, kun kortuŝa simpleco, ke ŝi malfermis vojojn al “homoj, kiuj volas montri sian valoron”.

Mi spektis ŝian intervjuon en la programo “Roda Viva”, de TV Kulturo. Mi rapidis serĉi la libron “Akvaj Okuloj”, hontante, ke mi tiom malfruas. Kaj mi urĝe bezonas legi pli da verkoj de tiu eksterordinara universala brazilanino. 

quarta-feira, 15 de setembro de 2021

Vivo!

 


PSV set 2021


A Previdência Social quer saber se estou vivo. Não deixa de ser uma atenção especial, uma espécie de presente de aniversário. No mês em que se aniversaria, recebe-se o convite simpático para comparecer ao banco e declarar, cheio de orgulho: “Estou vivo!” Não é pouco. Conheço pessoas muito melhores que não vão poder repetir o gesto, este ano. Deus as tenha.

Compreendo que me queiram saber vivo. Há mortos, neste país de surpresas, que continuam, no além, a receber seus proventos, embora nada possam comprar com eles, lá onde descansam, longe dos comércios humanos. 

Na sala de espera cheia de idosos, esperei pacientemente pelo meu presente de aniversário. Numa tela iam aparecendo letras e números de senhas, infindáveis. Nos respectivos guichês, cada aniversariante era atendido com a lentidão habitual: 2 minutos para chegar até o guichê, 3 minutos para encontrar os óculos, 4 minutos para achar o documento de identidade, 2 minutos para confirmar o endereço, 4 minutos para narrar algum acontecimento relativo à própria saúde, mais alguns minutos para enviar recomendações aos familiares do atencioso atendente. Enquanto isso, os que esperavam a sua vez davam graças pelo ar condicionado, pela cadeira macia em que foram assentados, pela distração de ver tanta gente a se movimentar, em torno.            

Algum velho ranzinza talvez se impacientasse por esperar tanto. Velho tonto! Mal atina que vai voltar para casa, para a monotonia, para a solidão. Aproveitemos!

       Eu até gostei. Durante a espera, li um conto de Machado, fiquei sabendo de estranhas manobras na política do Haiti, enviei mensagens a amigos distantes, procurei no dicionário o significado da palavra “magnicídio”. Vivendo e aprendendo. E viva a internet e o celular!

Depois de quase duas horas de espera, fui atendido por uma moça muito atenciosa. Em poucos minutos, ela dedilhou a informação essencial: continuo vivo. Agradeci sensibilizado e enviei muitas recomendações à família da moça. 

Voltei à casa, satisfeito, a meditar. Como é feliz o cidadão brasileiro, sempre tão bem atendido nos serviços do Estado. Só faltava mesmo diminuírem um tantinho o volume de impostos. 

Mas nada de reclamar. Afinal, estou vivo. 

 

 

VIVANTA!

 

La Socia Asekuro volas scii, ĉu mi vivas. Temas certe pri speciala atento, iaspeca naskiĝdata donaco. En la monato de sia naskiĝdato oni ricevas simpatian inviton ĉeesti bankagentejon kaj deklari, fiere: “Mi vivas!” Ne banala afero. Mi konas homojn multe pli valorajn, kiuj ne povos ripeti tiun agon, ĉi-jare. Dio gardu ilin. 

Mi komprenas, ke oni volas scii, ĉu mi vivas. Ekzistas mortintoj, en ĉi tiu lando de suprizoj, kiuj plu ricevas sian pension en la transmondo, kvankam ili jam nenion povas aĉeti per ĝi, tie kie ili ripozas, for de la homa komerco.

En la atendhalo plena de maljunuloj, mi pacience atendis mian naskiĝdatan donacon. Sur ekrano sinsekve aperadis literoj kaj ciferoj de atendokartoj, senfine. Antaŭ la koncerna giĉeto, ĉiu datrevenanto estis prizorgata kun la kutima malrapideco: 2 minutoj por atingi la giĉeton, 3 minutoj por trovi la okulvitrojn, 4 minutoj por trovi la identigan dokumenton, 2 minutoj por konfirmi la adreson, 4 minutoj por raporti iun okazaĵon rilate sian sanstaton, plus kelkaj minutoj por sendi salutojn al la familianoj de la afabla oficisto. Dume, la atendantoj dankadis pro la klimatizilo, pro la mola seĝo sur kiun oni sidigis ilin, pro la amuziĝo, ke ili vidas tiom da moviĝantaj homoj, ĉirkaŭe. 

Iu malbonhumora maljunulo eble malpacienciĝus, ke li tiom atendadas. Stulta maljunulo! Li ne atentas, ke li revenos al sia hejmo, al monotoneco kaj al soleco. Ni profitu la okazon! Al mi la afero eĉ plaĉis. Dum la atendado, mi legis rakonton de Machado de Assis, mi informiĝis pri strangaj manovroj en la politiko en Haitio, mi sendis mesaĝojn al foraj amikoj, mi serĉis en vortaro la signifon de la vorto “pastiso”. Oni vivas, oni lernas. Kaj vivu interreto kaj poŝtelefono!

Post preskaŭ duhora atendado, min akceptis tre afabla junulino. Dum malmultaj minutoj ŝi klakis esencan informon: mi plu vivas. Mi sentoplene dankis kaj sendis multajn salutojn al la familianoj de la junulino.

Mi revenis hejmen, kontenta, meditante.  Kiel feliĉa estas la brazila civitano, ĉiam bonege traktata en la servoj de la Ŝtato. Mankus nur, ke oni iomete malpliigu la kvanton da impostoj. 

Sed for la plendado. Nu, mi vivas.

domingo, 5 de setembro de 2021

um dia no ano

 


Dia 4 de setembro é o Dia Nacional de Leitura da Polônia. A iniciativa é interessante e já tradicional, naquele país. Nesse dia, toda a população é convidada para a leitura, individual ou coletiva, de trechos de uma obra de importante autor polonês. O autor e o texto escolhidos ficam adrede anunciados, para que nos parques, praças, lares, clubes, salões, restaurantes, bares,  transportes públicos, ou quaisquer outros lugares, os poloneses festejem a nação por meio da literatura, por alguns minutos. Já aconteceu de um paraquedista ler o livro enquanto descia ao solo!

A iniciativa tem tido tamanha repercussão que o convite se estendeu a outros países. Mas como é que pessoas de outros países poderiam participar, sem saber polonês? Por meio de traduções, claro. No Brasil, um grupo de Esperantistas, liderados pelo ativista da Língua Internacional Álvaro Motta, do Rio de Janeiro (e descendente de poloneses) resolveu convocar um grupo para leitura da obra do ano, em tradução para o Esperanto. Será por plataforma virtual. Depois, envia-se a gravação para o governo da Polônia, que sempre retribui com simpático cumprimento. Vale pelo bonito sentido simbólico do gesto: fraternidade entre os povos, por meio da arte. 

Como seria bom se o povo brasileiro, um dia no ano, se unisse para ler Machado de Assis, José de Alencar ou Guimarães Rosa, para o bem da nação! 

 

UNU TAGON EN ĈIU JARO!

 

La 4-a de septembro estas Tago de Nacia Legado en Pollando. Tiu iniciato estas interesa kaj jam tradicia, en tiu lando. Tiun tagon, la tuta loĝantaro estas invitita por legado individua aŭ grupa de fragmentoj de verko de iu grava pola aŭtoro. La elektitaj aŭtoro kaj teksto estas anticipe anoncitaj, por ke en parkoj, placoj, hejmoj, kluboj, salonoj, restoracioj, kafejoj, publikaj transportiloj aŭ ĉie ajn, poloj festu la nacion per literaturo, dum kelkaj minutoj. Jam okazis, ke paraŝutisto legis la libron dum li malsuprenvenis sur la grundon!

Tiu iniciato tiel furoris, ke la invito transpasis al aliaj landoj. Sed kiel homoj en aliaj landoj povus partopreni, sen scio de la pola lingvo? Per tradukoj, kompreneble. En Brazilo, grupo da Esperantistoj, sub la gvidado de la aktivisto Álvaro Motta, en Rio de Janeiro (li estas pranepo de poloj) decidis kunigi grupon por legado de la ĉi-jara verko, en traduko al Esperanto. Ĝi okazos per virtuala platformo. Poste, oni sendas la registron al la pola registaro, kaj ĝi ĉiam reagas per simpatia saluto. La afero valoras pro la bela simbola senco de tiu ago: frateco inter popoloj, pere de arto.

Kiel bele estus, se la brazila popolo, unu tagon en ĉiu jaro, unuiĝus por legi Machado de Assis, José de Alencar aŭ Guimarães Rosa, por la bono de la nacio!

quinta-feira, 2 de setembro de 2021

silêncio amarelo

 

PSV - ago 2021


em silêncio solene

sob céu de inverno

a árvore grita flores amarelas

 

uma vez por ano

a árvore fala 

em idioma de ouro

 

breve despencarão as coloridas palavras

no solo das banalidades

e retornará o silêncio 

da nua ramagem

 

que diz a árvore amarela?

talvez ensine as cores do silêncio

 

 

flava silento

 

en solena silento

sub vintra ĉielo

la arbo krias flavajn florojn

 

unufoje en ĉiu jaro

la arbo parolas

lingvon el oro

 

baldaŭ falos la koloraj vortoj

sur la grundon de banalaĵoj

kaj revenos la silento

de la nuda branĉaro

 

kion diras la flava arbo?

eble ĝi instruas la kolorojn de silento

segunda-feira, 9 de agosto de 2021

discernimento

 

PSV - ago 2021

 

“ Eu sempre desconfio dessas pessoas que querem salvar o mundo.”

A frase, desferida por um desses homens de televisão que sabem tudo, em tom irônico e arrogante, causou-me desconforto. Como assim? O mundo anda tão às avessas e ele ainda critica quem se esforça por melhorá-lo? Como pode ele julgar as intenções de alguém que luta por tornar melhor o nosso confuso planeta?

Sempre tive simpatia pelo idealismo utópico. Mas fiquei a refletir por dias na frase do pretensioso artista do saber. 

Até que me sobreveio uma onda de ponderação. Talvez ele tenha razão. A ninguém, individualmente, é dado o poder de salvar o mundo. Se é que o mundo tem salvação, não será ela obra de um homem, mas de toda a coletividade. Se alguém se arvora a tanto, talvez seja mesmo o caso de desconfiar: onipotência ingênua? se calhar, alguma escusa intenção, para proveito próprio? O máximo que se pode esperar de alguém bem intencionado é contribuir para a melhora do mundo, como quem acrescenta um tijolinho na construção da catedral. 

Mudei de ideia e acabei por concordar com o antipático sábio televisivo. 

Mas os pensamentos não cessaram. Por que tinha eu recusado a ideia, no primeiro momento – ideia que agora se me afigurava tão clara? Porque fora dita em tom irônico e arrogante. Isso me fez rechaçá-la! Que terrível equívoco! A antipatia do falante me fizera recusar a verdade da frase. Mais uma vez, a emoção sobrepujara a razão. Comentando o caso com meu irmão (este sim, um racional inabalável), ele propôs a seguinte questão: “O que você prefere: um afetado antipático que diga a verdade, ou um agradável simpático que a escamoteie?”

Respondi de pronto: prefiro alguém que ma apresente com clareza e sobriedade. Enquanto tento apurar o meu escasso discernimento.

 

 

KOMPRENPOVO

 

“Mi ĉiam suspektas pri tiuj homoj, kiuj volas savi la mondon.”

Tiu frazo, pafita de unu el tiuj homoj en la televido, kiuj scias ĉion, en ironia kaj aroganta tono, kaŭzis al mi malkonforton. Kiel do? La mondo estas renversita, kaj li krome kritikas tiujn, kiuj klopodas plibonigi ĝin? Kiel li povas juĝi la intencojn de iu, kiu batalas por plibonigi nian konfuzan planedon?

Mi ĉiam simpatiis al la utopia idealismo. Sed mi dum pluraj tagoj plu pensadis pri al frazo de la pretendema artisto de scio.

Ĝis venis al mi ondo da konsideroj. Eble li pravas. Al neniu, individue, estas donita la povo savi la mondon. Se la mondo efektive estas savebla, tio ne estos faro de unu homo, sed de la tuta homkumunumo. Se iu tion aŭdacas fari, eble fakte oni devas suspekti: ĉu naiva ĉiopoveco? ĉu eventuale ia kaŝita fiintenco, por propra profito? La maksimumo, kiun oni rajtas esperi de iu bonintenculo estas kontribuo al la plibonigo de la mondo, kiel iu, kiu aldonas etan brikon por la konstruo de katedralo. 

Mi ŝanĝis mian ideon kaj fine mi konsentis kun la antipatia televida saĝulo.

Sed miaj pensoj ne ĉesis. Kial mi rifuzis la ideon, unuamomente - ideon, kiu nun aperas al mi tute klara? Ĉar ĝi estis dirita en ironia, aroganta tono. Tio igis min forpuŝi ĝin! Kia terura mispaŝo! La antipatio de la dirinto igis min rifuzi la verecon en la frazo. Ankoraŭfoje, emocio subpremis racion. 

Mi komentis tiun okazon kun mia frato (ĉi tiu ja estas neskuebla raciulo), kaj li proponis la jenan demandon: “Kion vi preferas: antipatian ulon, kiu diras la veron, aŭ agrablan simpatiulon, kiu ĝin tordas?”

Mi tuj respondis: mi preferas iun, kiu ĝin prezentu al mi klare kaj sobre. Dum mi klopodas plibonigi mian etan komprenpovon. 

 

domingo, 13 de junho de 2021

na pálida tarde de sábado

 

PSV jun 2021


na pálida tarde de sábado

três homens sentados na calçada

 

são homens pobres e bêbedos

a julgar pelos andrajos

pela garrafa de cerveja quente

que a cada um fornece goles cáusticos

 

são felizes

com suas feições sérias

compenetradas

enquanto trocam ideias de duvidosa gravidade

 

não há ninguém na rua

além dos três homens na calçada

e sua garrafa

de quando em quando passa um carro

um cão peregrino

uma lufada de ar

todos ignoram aquela assembleia inusitada

 

de que falam não importa

falam de nada

basta que tenham consigo

a mais antiga das humanidades

- a comunhão

 

 

en pala sabata posttagmezo

tri viroj sidas sur trotuaro

 

ili estas malriĉaj ebriaj viroj

se oni konsideras iliajn ĉifonajn vestojn

la botelon kun varma biero

kiu al ĉiu liveras kaŭstikajn glutojn

 

ili estas feliĉaj

kun siaj seriozaj mienoj

severaspektaj

dum ili interŝanĝas ideojn de dubinda graveco

 

neniu troviĝas sur la strato

krom la tri viroj sur trotuaro

kaj ilia botelo

iam kaj iam preterpasas aŭto

pilgrimanta hundo

aerblovo

ĉiuj ignoras tiun nekutiman kunsidon

 

ne gravas pri kio ili parolas

ili parolas pri nenio

sufiĉas ke ili havas kun si

la plej antikvan homecon

- la komunecon

Todas as estrelas são pequenas à noite

 


Termino a leitura de um livrinho precioso. Com o título acima, trata-se de belíssima antologia de microcontos em Esperanto. A edição é da americana Mondial, com iniciativa de Miguel Fernandes e Miguel Adúriz, atuais responsáveis pelo tradicional Concurso Literário anual da Associação Universal de Esperanto. A categoria “microcontos” foi introduzida no concurso, por iniciativa deles, por representar uma nova expressão literária de grande sucesso em todo o mundo, nos últimos tempos. Os Esperantistas aderiram pronta e entusiasticamente. Como os resultados dos concursos publicam habitualmente somente os textos premiados, os organizadores decidiram editar a antologia, para que o público tenha acesso a outros daqueles textos.

Numa primorosa introdução, pode-se ler uma bela defesa da novidade, bem como um breve ensaio sobre o espírito do microconto.

A leitura é deliciosa. Aqui vão dois exemplos:

 

De Francisco Javier Moleón,

 

“Parece ouro”

 

“Isso é tudo?”, perguntei.

O caixão permaneceu em silêncio.

 

De Liven Dek,

 

“Problema de necessidades”

 

Precisaram de vários anos para decidir se casar. Uma vez feito, bastou uma noite para a separação.

 

 

“Ĉiuj steloj etas nokte”

 

Mi finis la legadon de fajna libreto. Kun tiu titolo, temas pri belega antologio de mikronoveloj en Esperanto. La eldono estis farita de la usona Mondial, laŭ iniciato de Miguel Fernandez kaj Miguel Adúriz, nuntempaj respondeculoj pri la tradiciaj ĉiujaraj Belartaj Konkursoj de Universala Esperanto-Asocio. La branĉo “mikronoveloj” estis enkondukita en la konkurson pro ilia iniciato, ĉar ĝi reprezentas novan literaturan esprimaĵon, kiu furoras en la tuta mondo, lastatempe. Esperantistoj tuj aprobis entuziasme. Ĉar la rezultoj de la konkursoj kutime publikigas nur premiitajn tekstojn, tial la organizantoj decidis eldonigi la antologion, por ke la publiko povu aliri aliajn tiajn tekstojn.

En bone farita enkonduko,oni povas legi belan defendon de tiu novaĵo, kaj ankaŭ nelongan eseon pri la spirito de mikronoveloj.

La legado estas tre plezuriga. Jen du ekzemploj:

 

De Francisco Janvier Moleón,

 

Oron similas

 

“Ĉu tio estas ĉio?” mi demandis.

La ĉerko restis silenta.

 

De Liven Dek,

 

Problemo pri bezonoj

 

Ili bezonis plurajn jarojn por decidi pri sia geedziĝo. Post la plenumo, unu nokto sufiĉis por disiĝo.

terça-feira, 27 de abril de 2021

Carta ao neto

 


Querido menino:

 

Chegas hoje ao décimo ano de vida. Estás pois à porta da adolescência - que cada vez se abre mais cedo às crianças – para dela passares à vida adulta. Neste dia, sinto a compulsão ingênua de te deixar umas poucas palavras. Releva a escassa consistência delas.

Primeiro de tudo, não te esqueças de guardar os teus brinquedos; são o que de mais precioso terás como documentos de vida. Não deixes para trás a infância; mantém-na viva numa reserva da tua alma. Podes precisar dela.

Abre a tal porta com alegria, deixa de lado o medo e a insegurança diante de algo para o qual não te prepararam; mantém esse teu riso maroto de quem sabe abraçar e pedir desculpa, quando se equivoca. Tu já aprendeste: haverá tropeços, mas nenhum que te impeça de um passo maior, exceto o último de todos os tropeços.

Antes de tudo, olha-te com carinho, vê como és belo de corpo e sentimento. Isso te dará ânimo para as artimanhas do mundo.

Ouve-te com atenção, quando a primeira dúvida te assaltar; trata de te pacificar com ela, que será tua constante companheira de viagem.

Não te preocupes em acertar mais do que é permitido às pessoas reais; não há nada mais cansativo, tedioso e desestimulante. Cuida antes de ser feliz, algumas vezes por dia.

Não percas tempo em julgar  a outrem; assim te sobrará mais tempo e tirocínio para avaliar a ti mesmo. Terás pela frente a constante necessidade de reavaliação, da qual a maioria das pessoas foge, por ser sinuosa e trabalhosa.

Não incorpores o triste, não incorpores o alegre; sê quem és, único. Não é preciso ser cópia.

E por último, por favor, eu te faço um pedido de avô. Um dia, quando o céu estiver nublado e correr por tua  pele um vento frio de fim de outono; quando estiveres  profundamente só; quando o teu olhar por um momento se tornar turvo, lembra: é inevitável. Ouve Mozart, e isso se tornará mais brando.

Em dia de sol, ouve Vivaldi.

E, se possível, aprende Esperanto.

 

 

Letero al nepo

 

Kara knabo:

 

Ci alvenis hodiaŭ al la deka vivojaro. Sekve, ci staras antaŭ la pordo al adoleskeco - kiu pli kaj pli frue malfermiĝas al infanoj - kaj tra ĝi ci pasos al la vivo de plenkreskuloj. En ĉi tiu tago, mi eksentas la naivan impulson lasi al ci kelkajn, nemultajn vortojn. Pardonu ilian malmultan konsiston.

Unue, ne forgesu konservi ciajn ludilojn; ili estas plej valoraj dokumentoj pri cia vivo. Ne postlasu la infanan tempon; tenu ĝin vivanta en ia rezervujo de cia animo. Eble ci bezonos ĝin.

Ĝoje malfermu tiun pordon, lasu flanken timon kaj heziton fronte al tio, por kio oni ne preparis cin; konservu tiun cian ruzan ridon de homo, kiu scipovas brakumi kaj pardonpeti, kiam li eraras. Ci jam lernis: okazos stumbloj, sed neniu stumblo tiel forta, ke ci ne povos fari post ĝi eĉ pli grandan paŝon, krom la lasta el ĉiuj stumbloj.

Super ĉio, rigardu cin mem ameme, vidu, kiel bela ci estas, korpe kaj sente. Tio vigligos cin antaŭ la ruzaĵoj de la mondo.

Aŭskultu cin mem atente, kiam la unua dubo vin atakos; klopodu pacigi cin kun ĝi, kiu estos cia konstanta vojaĝkunulo.

Ne klopodu trafi ĝustajn agojn pli ofte ol tio, kio estas permesata al realaj homoj; nenio estas pli laciga, teda kaj malstimula. Provu prefere esti feliĉa, kelkajn fojojn en ĉiu tago.

Ne perdu cian tempon juĝante aliulojn; tiel restos al ci pli da tempo kaj prudento por taksi cin mem. Ci havos antaŭ ci la konstantan bezonon retaksi cin mem, de kio plej multaj homoj forkuras, ĉar tio estas sinua kaj laboriga afero.

Ne rolu kiel malĝojulo, ne rolu kiel ĝojulo; estu ci mem, unika. Ne necesas esti kopiaĵo.

Kaj laste, bonvolu, mi petas kiel avo. Iun tagon, kiam la ĉielo estos nuba kaj trakuros sur cia haŭto malvarma vento en malfrua aŭtuno; kiam ci estos profunde sola; kiam cia rigardo momente nebuliĝos, tiam memoru: tio estas neevitebla. Aŭskultu Mozarton, kaj tio mildigos ĝin.

En suna tago, aŭskultu Vivaldi.

Kaj se eble, lernu Esperanton.