quarta-feira, 29 de novembro de 2017

NOVA MARAVILHA NO MUNDO




Na época de ouro da civilização helênica, sob iniciativa de Ptolomeu, construiu-se em Alexandria, no Egito, a maior biblioteca de seu tempo. Sua meta era conter todo o conhecimento dos povos, com ênfase na luminosa cultura grega. Assim se ambicionava integrar as nações. A maravilha se extinguiu num incêncio de causa obscura. Mas persiste o sonho de um local onde todo o saber esteja disponível para consulta.
Há quem diga que a internet é esse “lugar”. Pode ser.
Mas parece que os livros continuam fascinando os homens. Acaba de ser construída a maior biblioteca do mundo, desta vez na China, no distrito de Binhai. 33000 m2, capacidade para mais de um milhão de livros, arquitetura arrojada, espaço para espetáculos, exposições, descanso na companhia dos livros, sinuosas prateleiras gigantescas. A iluminação obedece a conceitos ecológicos e o material predominante é o alumíno. A construção durou 3 anos e ficou por conta de uma empresa holandesa, em colaboração com instituições locais.
Parece que os homens não estão dispostos a abrir mão dos livros de papel e tinta.


NOVA MIRINDAĴO EN LA MONDO


            En la ora periodo de la helena kulturo, sub la inspiro de Ptolomeo – greka tiutempa sciencisto – estis konstruita en Egiptujo grandega, fama biblioteko, en la havena regiono de la urbo Aleksandrio. Ĝi celis amasigi la tiamajn konojn de la homaro, precipe la valorojn de la klasika greka kulturo. Ĝi inkluzivis milojn da dokumentoj, kaj pro tio allogis eminentulojn. Apud la biblioteko, staris muzeo, kiu funkciis kiel studocentro. La ambicio enhavi kolekton de libroj de ĉiuj popoloj sur la Tero esprimis la ideon kontribui al plena integriĝo inter ili. La biblioteko estis elektita kiel unu el la mirindaĵoj en la antikva mondo. Kiel oni scias, en la jaro 391 antaŭ Kristo, ĝi komplete forbrulis en akcidento, kiun oni ĝis nun ne bone komprenis. Restis de ĝi nenia materia spuro. Ĝi tamen plu vivas en la fantazio de la homaro kiel simbolo pri tio, ke oni devas havi lokon, kie la tuta scio devas sidi, disponebla por konsulto de iu ajn persono.
            Nuntempe, oni ofte diras, ke interretejoj okupas tiun “lokon”. Eble prave. Sed ĝi ne forbruligis la revon pri grandioza fizika biblioteko.
            Tion pruvas la fakto, ke antaῠ ne longa tempo oni denove starigis bibliotekegon, kiu tuj kandidatiĝas al la posteno de nova mirindaĵo en la moderna mondo. Ĉi-foje en Ĉinujo, en la distrikto Binhaj, 120 kilometrojn  for de Pekino. Nederlanda entrepreno, kunlabore kun loka urba instituto, konstruigis sur pli ol 33000m2 futurisman strukturon, kiu povas enteni pli ol unu milionon da libroj. La tuta konstruado kompletiĝis post tri jaroj. Longaj tavoloj da bretoj, ĉirkaῠ sfera aῠditorio, formas impresan vidaĵon. Tie troviĝas legoĉambroj, ripozejoj, kunvenejoj, oficejoj, komputilaj ĉambroj, muzikĉambroj kaj teraso sur la tegmento. Oni povas sidi ĉe la bretoj mem. Speguloj faciligas panoraman rigardon al la tuta interno kaj en la aῠditorio oni povas prezenti spektaklojn kaj ekspoziciojn. La maniero, kiel la bretoj estas metitaj helpas la prilumadon per natura sunlumo en ekvilibra maniero kaj taŭga kvanto. Tiel, la arkitekturo ne nur proponas grandan belecon, sed ankaῠ obeas ekologiajn principojn, per efika energioŝparado. Aluminio estas la baza materialo uzita.
            Lastatempe oni ofte aῠdas opinion, ke paperaj libroj baldaῠ malaperos kaj donos sian lokon al virtualaj tekstoj. La nova ĉina biblioteko – laῠdire la plej granda en la mondo – ŝajne kontraῠdiras tiun antaῠvidon. La homoj ankoraῠ ne emas rezigni pri la plezuro foliumi paperajn librojn en agrabla loko.

(Aŭskultu per la Esperanta Retradio:

TARDA NOITE


Para Beth Rose
Quieto, manso como um rio subterrâneo,
o pranto sombrio,
resignado como um fruto extemporâneo,
obstinado, incessante,
a torcer o olhar semicerrado
para o crestado chão.
Náusea de ausência,
do incognoscível,
saliva espessa, acre.
Um fino tremor nos dedos,
agulhas pelo corpo, lancetas.
A vida em bolhas de delgadas paredes
prestes a romper.
Falta sentido a esta tarde calma.
Alheio à dor, o sol se põe.
Como tarda a noite!


PROKRASTA NOKTO

Kvieta, milda kiel subtera rivero,
la ombra ploro,
rezignacia kiel ekstersezona frukto,
obstina, senĉesa,
tordanta la duonfermitan rigardon
al bruligita grundo.
Naŭzo de foresto,
de la nekompreneblo,
densa salivo acida.
Diskreta tremado de fingroj,
pikoj tra la korpo, tranĉoj.
La vivo en maldikmembranaj vezikoj
tuj rompiĝontaj.
Mankas senco al ĉi tiu trankvila vesperiĝo.
Indiferenta al doloro, suben iras la suno.
Kiom prokrasta la nokto!

terça-feira, 28 de março de 2017

RECONCILIAÇÃO


Quando te reconcilias,
é com com tuas mãos,
com teus pés,
com tua pele.
Vê como repiram, aliviados.
Vê como fica macio o chão que pisas.
Mais suave a ladeira,
menos ávida a sede,
mais calmo e exato o teu gesto.
Ouve.
Tua voz ganha meio abaixo,
e um certo veludo.
A fruta que comes,
a água que bebes,
o teu hálito
ganham todos a cor bege.
Porque quando te reconcilias com alguém,
é contigo que o fazes.
Celebra.


KUNREPACIĜO

Kiam vi kunrepaciĝas kun iu homo,
tio estas kun viaj manoj,
kun viaj piedoj,
kun via haŭto.
Vidu, kiel ili spiras pli facile.
Vidu, kiel fariĝas milda la grundo, kiun vi surpaŝas.
Pli milda la deklivo,
malpli avida la soifo,
pli trankvila kaj preciza via gesto.
Aŭskultu:
via voĉo ricevis duontonon suben,
kaj ian veluran tembron.
La frukto, kiun vi manĝas,
la akvo, kiun vi trinkas,
via spiro,
ili ĉiuj ricevis la koloron bejan.
Ĉar kiam vi repaciĝas kun iu homo,
kun vi mem vi repaciĝas.
Celebru.

ALTIVEZ


No campo, orgulhosa altivez,
ergue-se a casa imponente.
Passa ao largo o camponês,
cabisbaixo, indiferente.

FIERO

Sur la kamparo, fiere,
staras la domo majesta.
Preterpasas, kapaltere,
la kamparano modesta.

PENSANDO DEPOIS DE “MOONLIGHT”


 
A mim me parece que de vez em quando precisamos nos ocupar de cinema, elemento cultural importante no mundo moderno. Um bom filme sempre faz o espectador pensar.
Muita gente viu o americano “Moonlight”, vencedor do Oscar 2017. Vamos com estes dividir nossos pensamentos a respeito. Para quem não viu, sirva a conversa de motivação para fazê-lo. Vale a pena.
“Moonlight” é um filme tipicamente americano, sem os chavões de muitos filmes americanos. Com delicada e precisa sagacidade, mostra um grave problema social, que aliás é universal. A história segue três etapas da vida da personagem principal: infância, adolescência e vida adulta. O homem é sensível, caladão, lacônico e perplexo, num ambiente cruel e violento. Sua mãe é mentalmente desequilibrada. No meio de gente ruim, ele no entanto encontra também gente boa, e precisa decidir de que lado da sociedade vai ficar. E isso em relação ao trabalho, às relações pessoais, à lei, até a sua própria vida sexual.
São todos negros e o título refere-se a uma alusão – de que, numa noite de  luar, as crianças negras parecem azuis. Mas seria um engano pensar que “Moonlight” é um filme sobre negros. Ou mesmo que seu tema sejam os graves conflitos sociais o a orientação sexual das pessoas. A beleza se encontra no fato de que ele usa  essas “circunstäncias” para algo mais profundo. Num momento chave, um dos personagens diz a uma criança: “Chega um momento na vida, em que a pessoa tem que decidir o que quer ser.” O ensinamento não vale só para a criança; vale para cada dia da vida de cada pessoa, independente de raça, problemas sociais e dilemas pessoais. A decisão tem dois lados: um deles é o destino quem decide – ela não  pode escolher nascer negra ou branca, nem sobre sua orientação sexual. Por outro lado, pode decidir se vai ser traficante ou honesto cozinheiro em modesta lanchonete.
“Moonlight” tem bom nível, em técnica e arte. Os atores trabalham com brilho, principalmente os três protagonistas. É admirável como conseguem todos os três, manter o espírito da personagem principal através de suas idades. Palmas para o diretor! O filme merece ser visto. Com certeza outros terão pensamentos interessantes após o luar.
https://www.youtube.com/watch?v=9NJj12tJzqc 

PENSOJ POST “LUNLUMO”                  
                  Al mi ŝajnas, ke de tempo al tempo ni devas okupiĝi pri kino, ĉar ĉi tiu estas grava elemento en la kulturo en nia moderna mondo. Bona filmo ĉiam pensigas la spektinton.
                  Mi supozas, ke multaj aῠskultantoj de la Esperanta RetRadio spektis la venkinton de la Oskar-premio 2017: “Moonlight”  (lunlumo). Kun ĉi tiuj mi intencas dividi miajn pensojn pri ĝi. Koncerne tiujn, kiuj ankoraῠ ne spektis la filmon, jen estas klopodo motivi, ke ili faru tion. Ĉar efektive, ĝi estas ĝuinda artaĵo.
                  “Moonlight” estas tipe usona filmo, sen la ŝablonoj de multaj usonaj filmoj. Ĝi montras kun delikata kaj trafa sagaco kaj sobreco gravan socian problemon, kiu tamen estas universala. La rakonto sekvas laῠ tri etapoj de la vivo de la ĉeffiguro: infanaĝo, adoleskaĝo kaj plenaĝo. La homo estas sentema, silentema, lakona kaj perpleksa fronte al medio kruela kaj perfortema. Lia patrino estas mense senekvilibra. Meze de fiaj homoj, li tamen trovas ankaῠ bonkorajn personojn, kaj li devas decidi, al kiu flanko de la socio li apartenos. Ĉi tio koncernos al lia laboro, al liaj homrilatoj, al la leĝoj kaj eĉ al lia propra seksa vivo.
                  Ĉiuj homfiguroj en la filmo estas negroj kaj la titolo aludas al mencio, ke sub la lunlumo, nokte, ĉiuj negraj infanoj aspektas bluaj. Estus tamen misa ideo konsideri, ke “Moonlight” estas filmo pri negroj. Aῠ eĉ ke ĝia ĉefa temo estas la gravaj sociaj konfliktoj, aῠ pri la seksa orientiĝo de homoj. La beleco de la filmo troviĝas en la fakto, ke ĝi uzas tiajn “cirkonstancojn” por io pli profunda. En ŝlosila momento, unu el la roluloj saĝe sciigas infanon: “Alvenas momento en la vivo, kiam la homo devas decidi, kion li volas esti”. La instruo validas ne nur por infano; ĝi taῠgas por ĉiu tago en la homa vivo, sendepende de raso, sociaj problemoj kaj vivdilemoj. Tiu decido havas du flankojn: unu flankon decidas la “destino” – neniu povas decidi, ĉu li naskiĝos nigra au blanka, nek pri sia seksa orientiĝo. Sed aliflanke li ja povas decidi, ĉu li fariĝos kontrabandisto de drogaĉoj aῠ honesta kuiristo en modesta restoracio.
“Moonlight” estas teknike kaj arte altnivela. La aktoroj  rolas brile, precipe tiuj tri, kiuj protagonistas. Estas admirinde, kiel ĉiuj tri aktoroj konservas la “spiriton” de la ĉefa homfiguro en la sinsekvaj aĝoj. Gratulon al la reĝisoro! Nepre spektinda filmo. Certe vi ekhavos aliajn interesajn pensojn post la lunlumo.